Beletten dat Trump een misdaad begaat tegen mensheid, klimaat en leefmilieu

trump-klimaat

De verkiezing van Donald Trump heeft niet een zandkorreltje maar een hele zak zand gestort in het raderwerk van het klimaatakkoord dat moeizaam werd afgesloten door kapitalistische grootmachten tijdens de COP 21 een jaar geleden.

De nieuwe Amerikaanse president is niet alleen een miljardair die racistisch, islamofoob, sexistisch, complotistisch, autoritair en nationalistisch is; hij is ook de spreekbuis van de klimaat-negationisten, de groepering van valse experten betaald door het kapitaal van de fossiele brandstofindustrie die beweert dat de klimaatsverandering gewoon een grap is.

De schuld van de Chinezen en van de ecologisten

Tijdens de verkiezingscampagne verklaarde Trump dat de wereldwijde opwarming een concept was “uitgevonden door de Chinezen om de industrie van de VS minder competitief te maken”. Een idiote verklaring natuurlijk daar de Chinese industrie nog meer afhankelijk is van fossiele brandstoffen dan de VS-economie.

Zeven inwoners op tien van de VS denken dat de klimaatsopwarming een realiteit is. Maar deze meerderheid is fragiel en lijkt kleiner te worden omdat ze vreest dat een bescherming van het klimaat hun leefomstandigheden kan bedreigen. (1) Trump heeft rond het klimaat geen campagne gevoerd, maar wanneer hij het ter sprake bracht op een demagogische manier, verwarde hij de akkoorden rond het klimaat en de akkoorden rond de vrijhandel om zo de woede van de werkenden af te leiden van de patroons en te richten op de ΅Chinezen” en de ecologisten.

In een andere ondoordachte verklaring heeft het personage dat nu president wordt zonder blikken of blozen verklaard dat hij de deelname van de VS aan het akkoord van Parijs zal “teniet doen “. De schrijver van dit artikel heeft in het verleden al uitgelegd dat dit akkoord ecologisch onvoldoende en sociaal onrechtvaardig is (ook de bijdrage van de VS); maar dat wil niet zeggen dat een terugtrekken van de VS en/of het opgeven van de beslissingen van de COP 21 niet belangrijk zou zijn. Integendeel: als Trump dit effectief doorvoert, wordt er een grote klimaatmisdaad gepleegd.

Een bedreiging voor het akkoord van Parijs…

Het akkoord van Parijs omvat twee luiken: een intentieverklaring voor een opwarming die ver beneden de 2*C valt en “nationaal vastgelegde bijdragen”(NDC), dit zijn de nationale klimaatplannen van de verschillende landen voor de strijd tegen de opwarming. (2)

De onderhandelaars op de COP 21 waren zich goed bewust van de kracht van het klimaat-negationisme bij de Amerikaanse verkozenen, vooral bij de Republikeinen, en ze hebben daarom een juridische truc gebruikt zodat de tekst van Parijs niet vooraf moest goedgekeurd worden door twee derde van de Senaat van de VS: ze hebben er een bijkomend akkoord in het kader van de Kaderconventie van de VN over de klimaatwijziging van gemaakt – en geen internationaal verdrag. Daardoor was de handtekening van Obama voldoende als goedkeuring.

En om de tekst verplichtend te maken heeft men een ingewikkelde procedure uitgedacht die alle Staten verplicht moesten volgen wanneer ze zich aan het akkoord wilden onttrekken en waarvoor drie jaar procedure zouden nodig zijn (3).

Volgens bepaalde informaties zou Trump al heel vlug deze afspraken betwisten zodat hij nog voor het einde van zijn mandaat deze klimaatakkoorden naar de prullenmand zou kunnen afvoeren. Daarom zou hij de VN Conventie over het klimaat die in 1992 werd afgesloten op de top in Rio en die werd geratificeerd door de VS, ongeldig maken. De procedure om dit te doen duurt maar een jaar en vermits het akkoord van Parijs kadert in deze conventie, zou het dus automatisch kunnen vervallen.

…en voor het “Clean Energy Plan”

Maar Trump moet niet alleen de ratificatie van het akkoord van Parijs aanklagen. Hij moet ook, en vooral, de maatregelen die genomen werden en die verder nog voorzien zijn in het kader van de “nationaal besliste bijdrage” voor de strijd door de VS tegen de klimaatsopwarming, ontmantelen.

Die bijdrage werd uitgewerkt tot een “Clean Power Plan“. Het werd door Obama opgezet via decreten en niet via een wet, opnieuw om te vermijden dat er een stemming in de Senaat zou komen.

Het gaat om een reeks maatregelen en reglementeringen uitgewerkt door het Milieu Beschermingsagentschap (EPA , Ecological Protection Agency). Het doel is de CO2 uitstoot van de elektriciteitssector (die nog sterk van steenkool afhangt) te verminderen met 32% tegen 2030, ten opzichte van het niveau van 2005.

Eind 2015 heeft een coalitie van vijftien staten met een grote steenkool sector (in meerderheid onder de leiding van Republikeinen met in de voortrekkersrol de staat West-Virginia) dit Clean Power Plan aangevallen voor het gerecht door te stellen dat de president zijn bevoegdheden was te buiten gegaan door tussen te komen in de energiepolitiek van de afzonderlijke staten. (4)

Die betwisting werd door de rechtbank afgewezen maar de strijd is zeker niet stopgezet. Volgens hen wil Obama “de steenkool sector vermoorden”. Maar het is vooral de concurrentie van het goedkopere schaliegas dat die toekomst van de steenkoolmijnen bedreigt. Maar men vindt altijd een stok om een hond te slaan en meer dan honderd bedrijven in 28 staten van de Unie plannen gerechtelijke acties. Het Opperste Gerechsthof zal hierover volgend jaar uitspraak doen.

Er zal strijd geleverd worden

Trump is met deze milieus bevriend. Nu hij verkozen is, zal de miljardair trachten zijn vriendjes tevreden te stellen. Maar dat zal niet zo gemakkelijk zijn omdat het EPA handelde in het kader van belangrijke milieuwetgeving – de Clean Air Act (1963) waaraan de burgers van de VS echt gehecht zijn omdat die wet een positieve impact gehad heeft op de volksgezondheid.

Daarnaast zijn er veel klimaatmaatregelen die op andere niveaus werden genomen ( door Staten, door de steden van de “transitiebeweging”, door groene sectoren van het kapitalisme, enz.). De maatregelen die de laatste jaren werden getroffen door het EPA ten gunste van het klimaat, kunnen niet zomaar met een pennentrek worden teniet gedaan. Er zal dus een gevecht gevoerd worden en milieuverenigingen en gemeenschappen zullen voet bij stek houden in rechtbanken en op straat. Zij verdienen al onze steun.

Voor Trump zijn er in dit gevecht drie mogelijkheden:

1) hij kan in het Opperste Gerechtshof rechters aanduiden die de fossiele lobby ondersteunen;

2) hij kan bevel geven aan het EPA om zijn maatregelen te herzien en dit ten gunste van steenkool;

3) hij kan het agentschap budgettair inperken zodat het zijn plannen moet herzien.

Die drie mogelijkheden kunnen natuurlijk gecombineerd worden.

De beslissing van Trump om Myron Ebell, gekend klimaatscepticus, aan te stellen bewijst in ieder geval dat de miljardair duidelijk de ingeslagen weg wil verlaten en hier gaat het om meer dan de politiek in zake het klimaat (5); voor een goede kapitalistische bloedzuiger, is de milieuwetgeving in het algemeen even hinderlijk als de sociale wetgeving. We zullen zien.

Feiten en cijfers

Ondertussen is duidelijk dat de impact van een terugtrekking van de VS uit het akkoord van Parijs erg groot zou zijn.

De “nationaal bepaalde bijdrage” van de VS wil tegen 2025 de uitstoot van broeikasgassen met 26 tot 28% verminderen in vergelijking met 2005. In dat jaar bedroeg de uitstoot van CO2 equivalenten 7,35 Gt, de doelstelling voor 2025 vertegenwoordigt dus ongeveer een vermindering met 2 GT.

De omvang van de misdaad tegen het klimaat die Trump aan het voorbereiden is, wordt duidelijk wanneer men weet dat deze 2Gt ongeveer 20% vertegenwoordigen van de beloofde vermindering van de uitstoot tussen 2016 en 2030, belofte gedaan door de 190 Staten die het akkoord van Parijs hebben ondertekend… (6)

En het beeld van de misdaad wordt nog duidelijker wanneer men die 2Gt vergelijkt met de kloof die er bestaat tussen het akkoord van Parijs en de verschillende nationale klimaatplannen (NDC).

Er is inderdaad een kloof tussen de doelstelling van de COP21 – beneden een stijging van 2*C blijven in vergelijking met het pre-industriële tijdvak en indien mogelijk ook beneden de 1,5*C blijven – en de projecties op basis van de plannen van de nationale regeringen: die plannen geven een opwarming tussen de 2,7 *C en de 3,7 *C tegen het einde van de eeuw.- dat is tweemaal hoger dan de doelstelling van het akkoord.

Het akkoord van Parijs stelt verder ook nog dat er een regelmatige herziening moet komen van de akkoorden om de kloof te dichten tussen de vooropgestelde doelstelling en de nationale klimaatplannen. Het Milieuprogramma van de VN (UNEP) publiceert jaarlijks en rapport over de evolutie hiervan. De editie 2016 is net uitgekomen. Ze toont dat dat het verschil tussen de voorziene uitstoot op basis van het akkoord van Parijs en de tendens van verminderingen van die uitstoot die moeten gerealiseerd worden om beneden de 2*C te blijven, 5,3 Gt bedraagt en 5,8 Gt om beneden de 1,5*C te blijven (wanneer alle landen zich houden aan hun beloftes) met hierin inbegrepen, de beloftes van financiële hulp door de rijke landen voor de transitie en aanpassingen nodig in de armere landen). (7)

Een klimaatmisdaad tegen de mensheid

Indien de VS hun verbintenissen niet nakomen vanwege de beslissingen van Trump, zou dat op een gedwongen keuze neerkomen voor de rest van de planeet: de eigen inspanningen voor een vermindering van de uitstoot moeten dan verhogen met 20% om zo het feit te compenseren dat het rijkste land van onze planeet doodgewoon fossiele brandstoffen blijft verbranden in naam van de winst in die sector; ofwel wordt er 2Gt koolstof equivalenten toegevoegd aan de kloof tussen wat er in Parijs beslist werd en wat er zou moeten gebeuren om het klimaat op aarde te stabiliseren (waarbij dus de inspanning met 30 tot 50% groter wordt).

Dat een dergelijke keuze wordt opgelegd aan 7,2 miljard mensen door de leider van het machtigste land ter wereld, land dat bovendien de grootste historische verantwoordelijkheid draagt voor de broeikasgas uitstoot, is gewoon revolterend … met dan nog het besef dat die leider werd verkozen door slechts een vierde van de 240 miljoen kiezers in zijn land, kiezers die in meerderheid witte mannen zijn en dit na een campagne  vol demagogische leugens.

Maar bovenop de morele verontwaardiging, is het duidelijk dat Trump aan de macht komt net op het moment dat het klimaat van de aarde zich aan de rand van de afgrond bevindt. Het budget aan koolstof voor 1,5*C (dit is de hoeveelheid koolstof die nog mag worden uitgestoten om een kans van 60% te behouden dat we niet verder gaan dan 1,5*C opwarming) zal opgebruikt zijn in 2020 en het budget voor 2*C zal opgebruikt zijn in 2030.

Met andere woorden, elke minuut telt en door Trump dreigt de mensheid vier beslissende jaren te verliezen die het verschil kunnen maken tussen catastrofes die nog kunnen hersteld worden (hopelijk…) en een klimaatramp van grote omvang die onherstelbaar en onbeheersbaar zal zijn met extreem gevaarlijke gevolgen. Het is noch min noch meer een misdaad tegen de mensheid.

Een geostrategische ommekeer

Het is betekenisvol dat China het eerste land was dat Trump heeft gewaarschuwd tegen het verbreken van het akkoord van Parijs. “Het is de wil van de maatschappij op wereldvlak, dat we allen samenwerken in de strijd tegen de klimaatsverandering”, zo verklaarde een Chinese toponderhandelaar tijdens de COP 22 in Marrakesh. En Peking zegt vooral heel duidelijk dat het land zijn verplichtingen zal trouw blijven zelfs wanneer de VS dat niet zouden doen. (8) De Europese Unie heeft een gelijkaardige verklaring afgelegd.

Deze reactie van China betekent een volledige geostrategische ommekeer vergeleken met de vorige periode. Zelfs Saoedi-Arabië is linkser dan Trump, dat land heeft zich ertoe verbonden zijn (magere) beloftes inzake de nationale bijdrage aan de strijd tegen de opwarming gestand te doen. (9)

Sedert de COP 15 en 16 in Kopenhagen en Cancun in 2009 en 2010, is de wind duidelijk gekeerd binnen de heersende klassen van de wereld. Maar we mogen ons niet vergissen: de aankomst van de klimaat-negationist Trump in het Witte Huis gebeurt tegen de wil in van de meerderheid van de vertegenwoordigers van de grote bourgeoisie, zowel in de VS als in de rest van de wereld.

We moeten anderzijds geen illusies zaaien. Ten eerste, bepaalde reacties zijn niet zo duidelijk als die van China – India zou bijvoorbeeld kunnen geneigd zijn met een terugtrekking van de VS als voorwendsel, om zijn inspanningen voor het klimaat af te zwakken. Ten tweede, hebben alle regeringen zeer beleefde gelukwensen naar Trump gestuurd alsof zijn aanklacht tegen het klimaatakkoord enkel maar een onbelangrijk diplomatiek incident was. En ten derde, en dat is van doorslaggevend belang, geen enkel land of groep van landen heeft gesproken over de noodzaak om, na een mogelijke terugtrekking vanwege de VS, dringende maatregelen te nemen ter compensatie en een politiek te voeren die daadwerkelijk een antwoord biedt op het gevaar.

De regeringen willen weten wat de weerslag zal zijn van het beleid van Trump voor plaats in de kapitalistische rangorde en wat de mogelijkheden voor het maken van winst door “hun” kapitalisten zullen zijn. China is bijvoorbeeld niet alleen gemotiveerd door zijn kwetsbaarheid voor de opwarming maar ook door het vooruitzicht op het overnemen van de leidende rol van de VS op wereldvlak in zake de energie transitie – transitie die door de bourgeois verantwoordelijken met enig verstand nu wel als onvermijdelijk wordt beschouwd. De logica van het kapitalistisch productivisme, steunend op concurrentie en georganiseerd door rivaliserende staten, is duidelijk onverbiddelijk…

Noch Trump, noch “groen kapitalisme”: ecosocialisme!

We moeten dus niet de goede kapitalisten die het akkoord van Parijs respecteren, verdedigen tegen de slechterik Trump. Omwille van de hoogdringendheid van de klimaatkwestie moeten we onmiddellijk 1) van de regeringen eisen dat ze de toekomstige “gangster regering” van de VS isoleren en categorisch veroordelen; 2) eisen dat er een internationaal klimaat tribunaal wordt opgericht en dreigen Trump voor dit tribunaal aan te klagen indien hij zijn plannen doorvoert; 3) de waanzinnige  wedloop voor groei van het kapitalisme, dat ongelijkheid en vernieling zaait, tot stilstand brengen en vervangen door maatregelen tot herverdeling van de rijkdom en  een productie die de grenzen van de planeet eerbiedigt.

Het akkoord van Parijs is en blijft een slecht akkoord, omdat het de uitstoot onvoldoende vermindert (10) maar ook omdat het die daling wil realiseren – en dat is uiteindelijk de reden waarom het een slecht akkoord is – binnen het kader van het kapitalistisch productivisme door middel van marktmechanismen die de sociale en de milieucrisis nog verergeren.

We moeten het blijven benadrukken: de verkiezing van Trump betekent niet dat de meerderheid van de bevolking zijn programma steunt tegen de “elite” maar aan de basis was er de massale weigering van de kiezers om nog op de Democratische Partij te stemmen. Die vaststelling geldt ook voor de milieukwestie.

Want Obama, Kerry en Clinton hebben niet alleen voor het akkoord van Parijs gestemd, zij zijn ook verantwoordelijk voor het schandaal van het schaliegas en “fracking”, de olieboringen in de diepzee (we herinneren ons nog de catastrofe van het BP platform Deepwater Horizon) het project van de pipeline om zware stookolie van Alberta in het noorden naar de raffinaderijen in het zuidwesten van de VS te transporteren, enz.

De kapitalistische milieupolitiek en in het bijzonder die in zake het klimaat, is koren op de molen van de populisten. Dat bewijs wordt door het trumpisme geleverd: antikapitalistische maatregelen zoals een verkorting van de werktijd zonder loonverlies, de uitbouw van de openbare sector, de socialisatie van de energiesector en het kredietwezen, het afschaffen van nutteloze en schadelijke productie, zijn absoluut nodig om een klimaatpolitiek te voeren die tegelijkertijd voldoet aan de sociale noden.

Zonder dat soort maatregelen zal een ontoereikende en sociaal onrechtvaardige kapitalistische klimaat politiek de weg blijven vrij maken voor demagogische populisten die tot alles bereid zijn om aan de macht te komen, zelfs wanneer ze hierdoor de mensheid in een tragedie storten die de verbeelding van de meest pessimistische sciencefiction verhalen overstijgt.

Het is een waarschuwing, en misschien de laatste. Het nodigt ons uit om de weg in te slaan van het ecosocialisme, onafhankelijk van de gevestigde machten.

Noten:

1) Financial Times, 30 december 2015

2) Tanuro, Le spectre de la géo-ingénierie hante l’accord de Paris sur le climat, Inprécor 624, februari-maart 2016

3) New York Times, 10 november 2016

4) Financial Times, 21 januari 2016

5) Scientific American, 26 september 2016

6) NYT, 10 november 2016

7) UNEP, Emission Gap Report 2016

8) FT, 11 november 2016

9) FT, 13 nov. 2016

10) De maatregelen van Obama zijn ontoereikend zelfs om de doelstellingen van de VS, een reductie van 26 tot 28% van de uitstoot, te verwezenlijken in 2025. Volgens sommige bronnen zal die uitstoot maar met 7 tot 21% dalen in 2025 ( met 16 tot 32% wanneer men rekening houdt met maatregelen die werden aangekondigd maar nog niet uitgewerkt). http://www.theverge.com/2016/9/26/13035506/us-climate-change-policies-paris-accords-plan-fossil-fuels

Nederlandse vertaling: Marijke Colle

Print Friendly, PDF & Email
Share This