• FRANÇAIS (LCR)

sap-rood.org

SAP

antikapitalistische lenteschool 2017
  • home
  • Wie zijn wij?
    • SAP
    • Uitgavenfonds Ernest Mandel
  • België
    • politiek
    • syndicaal-sociaal
    • verkiezingen 2014
  • internationaal
    • Afrika
      • Algerije
      • Burkina Faso
      • Egypte
      • Kenia
      • Marokko
      • Soedan
      • Tunesië
    • de Amerika’s
      • Argentinië
      • Bolivië
      • Brazilië
      • Chili
      • Colombia
      • Cuba
      • Ecuador
      • Guatemala
      • Haïti
      • Honduras
      • Mexico
      • Peru
      • Puerto Rico
      • Venezuela
      • Verenigde Staten (VS)
    • Azië
      • Cambodja
      • China
      • Filippijnen
      • Maleisië
      • Pakistan
      • Thailand
      • Vietnam
    • Europa
      • Italië
      • Luxemburg
      • Nederland
      • Noorwegen
      • Oekraïne
      • Portugal
      • Rusland
      • Schotland
      • Slovenië
      • Spaanse Staat
      • Turkije
    • internationale instellingen
    • Midden-Oosten
    • Oceanië
  • themas
    • antifascisme
    • antiracisme
    • cultuur
    • ecologie
    • economie
    • feminisme
    • geschiedenis
    • biografieën
    • jongeren
    • LGBT+
    • migratie
    • strijd en bewegingen
    • Uitgavenfonds Ernest Mandel
  • onze blogs
    • Ida en Evie schrijven
    • blog Flor Vandekerckhove
    • blog Marijke Colle
    • blog Pips Patroons
  • linkse linkjes
  • e-shop

De griezel die kapitalisme heet

27 augustus, 2014 door Flor Vandekerckhove

Raf-SapcapitalismVijfentwintig jaar lang ben ik de uitgever geweest van Het Visserijblad, een tijdschrift in de gemeenschap van beroepsvissers. Al die tijd heb ik me onledig gehouden op de visserskaaien van de Vlaamse kust ― vooral aan de Hendrik Baelskaai in Oostende waar ik lange tijd gewoond heb ― en waar ik getuige mocht zijn van het toch wel aparte vissersleven dat er gedijt. Of niet gedijt, want van enig gedijen is daar hoe langer hoe minder sprake. Het gaat met de visserij immers van kwaad naar erger. Wie kan ontvlucht de sector, de kaaien tonen inmiddels een desolaat uitzicht, almaar meer gebouwen komen leeg te staan; de al lang verwaarloosde buurt begint eruit te zien als het decor van een griezelfilm; een achtergrond geschikt voor een gotische roman met veel plaats voor horror, zeg maar een gothic novel waarin de middeleeuwse kastelen vervangen zijn door wat vandaag als industrieel en maritiem erfgoed omschreven wordt: zinkende schepen, gebouwen die rijp gemaakt worden voor de sloop, als ze inmiddels al niet neergehaald zijn. Dat is trouwens geen accident, het is een situatie die typisch is voor het kapitalisme. In mijn kast zit trouwens een boekje van Amadeo Bordiga dat dit bevestigt: Murdering the Dead, voorwaar een Buffy-syndicalist-gothische titel. (1)

Die omgeving was zowel terneerdrukkend als inspirerend. Daardoor groeide het idee om een verhaal te bedenken dat die desolate omgeving zou gebruiken om het gotische karakter van het kapitalisme te benadrukken. Toen ik mijn voornemen aan fotograaf en beeldend kunstenaar Jo Clauwaert vertelde, reageerde die meteen enthousiast: ik zou het script leveren en hij zou de tekeningen maken. Het wordt dus een stripverhaal. We zijn ermee bezig, maar alleen in die mate dat we met veel dingen bezig zijn. Of het uiteindelijk ook afgewerkt geraakt is nog onzeker.

We-can-slay-it-1Het kan vergezocht lijken om het kapitalisme via een gotisch verhaal aan te pakken, maar dat is het niet. Ook Marx was het al opgevallen dat het kapitalisme een gotisch karakter heeft. Hij gebruikte meermaals de metafoor van de vampier om de werking van dat kapitalisme te illustreren. “Het kapitalisme zuigt arbeid uit zijn slachtoffers”, zegt Marx, “net zoals de vampier bloed zuigt”. (2)

Ook in diens meesterwerk, Het kapitaal, wordt die metafoor gebruikt: “Kapitaal is gestorven arbeid, welke alleen tot nieuw leven kan komendoor als een vampier levende arbeid op te zuigen en die des te langer leeft naarmate er meer van wordt opgezogen.” (3) En verder: ‘Men moet toegeven dat onze arbeider anders uit het productieproces te voorschijn komt dan hij er binnen is gegaan. Op de markt kwam hij als bezitter van de waar “arbeidskracht” tegenover andere warenbezitters te staan, als warenbezitter tegenover warenbezitter. Het contract, waardoor hij de kapitalist zijn arbeidskracht verkocht, bewees als het ware zwart op wit dat hij vrij over zichzelf beschikte. Nadat de koop is gesloten, ontdekt men dat hij geen “vrij man” was; dat de tijd, waarvoor het hem vrijstaat zijn arbeidskracht te verkopen, de tijd is waarvoor hij gedwongen wordt die arbeidskracht te verkopen, dat in feite zijn uitzuiger niet loslaat zolang er nog een spier, een pees, een druppel bloed valt uit te buiten”. (4)

Zoiets moet wel marxistische auteurs geïnspireerd hebben. De Britse trotskist China Miéville (5) is zo’n auteur. Hij heeft me de termen gothic marxism en gothic capitalism bijgebracht. De mens heeft in dat genre al verschillende boeken geschreven, waarvan er ook een aantal in ’t Nederlands vertaald zijn. Op’t internet staat overigens een mooi filmpje waarin Miéville het over “Marxism and Halloween’” heeft, een speech die aantoont dat er wel degelijk trotskisten bestaan die tegelijk grote humoristen zijn, een aanrader! (6)

Kapitalisme en de gothic novel, het kan inspireren. En het heeft wel meer mensen geïnspireerd. De idee leeft dat er in het kapitalisme een soort monster aan ’t werk is. De Amerikaan David McNally schreef daar zelfs een heel boek over. (7) Wanneer ik vervolgens de termen google leer ik over het bestaan van een serie die in Amerika op de tv vertoond werd. In Buffy the Vampire Slayer blijken er volop creaturen (vampieren, zombies enzovoort) te zien die, zo stelt Lena Wånggren, volop gelegenheid geven om het monsterlijke van het alledaagse kapitalisme te analyseren. (8) Het is ook in dat essay dat ik verneem dat de anarchistische striptekenaar Tom Sutton (9) in de beste tradities van de situtionisten, met dat Buffyverhaal aan de haal gegaan is. Het leverde een tekenverhaal op: Buffy the Anarcho-Syndicalist: Capitalism bites. Ook dat is helemaal gratis van het internet te downloaden, maar de tekeningen inkleuren moet je zelf doen. (10)

 

Noten:

1) Amadeo Bordiga. Murdering the Dead. Amadeo Bordiga on Capitalism and Other Disasters. London, Antagonism Press. 2000.

2) “Capital posits the permanence of value (to a certain degree) by incarnating itself in fleeting commodities and taking on their form, but at the same time changing them just as constantly; alternates between its eternal form in money and its passing form in commodities; … But capital obtains this ability only by constantly sucking in living labour as its soul, vampire-like” K.Marx, Grundrisse p.646. Ik vind geen Nederlandse vertaling.
3) K.Marx, Het kapitaal deel I. http://www.marxists.org/nederlands/marx-engels/1867/kapitaal/8.htm

4) K.Marx, Het kapitaal deel I. http://www.marxists.org/nederlands/marx-engels/1867/kapitaal/8.htm

5) http://nl.wikipedia.org/wiki/China_Miéville

6) http://wearemany.org/v/2013/06/marxism-and-halloween

7) David McNally. Monsters of the Market: Zombies, Vampires ans Global Captalism. (2010) Het boek is in PdF-formaat gratis te downloaden: http://digamo.free.fr/mcnally11.pdf

8) http://www.gothic.stir.ac.uk/uncategorized/gothic-capitalism-marx-monsters-and-buffy/

9) http://en.wikipedia.org/wiki/Tom_Sutton

10) Buffy the Anarcho-Syndicalist: Capitalism Bites. Nihil Press, 2004.https://libcom.org/files/buffy.pdf

Dit artikel verscheen oorspronkelijk op De Laatste Vuurtorenwachter  .

 

 

Print Friendly, PDF & Email

Categorie: cultuur

 Facebook Twitter Flickr YouTube E-mail
hallo kameraad
lid-wrden
strijdfonds

zoeken

FeMiNiSmE–YeAh!archief Ernest Mandel IRJ 2017

NIEUWSBRIEF ABONNEREN

Anticapitalista

cultuur

Film: Der Junge Karl Marx van Raoul Peck

Door Michael Löwy

De film Der Junge Karl Marx die de grote Haïtiaanse filmmaker Raoul Peck aan de jonge Marx wijdde, is een echt meesterwerk. Het is tevens het werk van een cineast die kant koos: die van de onderdrukten en uitgebuitenen die strijden voor hun emancipatie. Vandaar zijn belangstelling voor een zekere … [Meer lezen ...]

Tags

abortus asiel asielzoekers BBTK-SETCa Bechdel beweging bezuinigingen cinema culture ecologische economie Fellini Feminisme film FN FOD Financiën Gender IIRE indignados K&SR klimaatsverandering klimaattop COP 19 kolonialisme koopkracht overheidsdienst politiek Racisme Soberheid sociaal sociale Sorrentino staking stakingsrecht storm Taubira theorie Ulrike Meinhof vakbeweging vluchtelingen vrouwen werkloosheid
…en presto, het grooit!

"Van ieder naar zijn vermogen, aan ieder naar zijn behoeften."
--Karl Marx

Internationaal Revolutionair Jongerenkamp

IRJ 2017
Viva la IV!

Onze oude website kan je nog steeds hier raadplegen.

kalender artikels

januari 2021
Z M D W D V Z
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31  
« okt    

image bank

  • DSC_0141
  • DSC_0140
  • DSC_0139
  • DSC_0137
  • DSC_0138
  • DSC_0136
  • DSC_0135
  • DSC_0132
  • DSC_0133

categorieën

andere hulpmiddelen

  • archieven
  • sitemap
  • folders te downloaden

SAP-LCR